Thứ Tư, 26/08/2026
Dấu ấn “Dân vận khéo” của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh Quảng Ngãi trong quá trình triển khai tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Ở Nhà văn hóa thôn Đăk Ơ Nglăng, xã Kon Braih, bên cạnh những nội dung về phòng, chống ma túy và tảo hôn, bà con còn được nghe cán bộ Kiểm sát giới thiệu một cơ chế pháp lý mới để bảo vệ những người không đủ khả năng tự bảo vệ mình. Tại thôn Tu Nông, xã Măng Bút, câu chuyện về quyền của trẻ em, phụ nữ, người cao tuổi và trách nhiệm thông báo khi phát hiện vi phạm được già làng, người có uy tín cùng người dân trao đổi ngay giữa cộng đồng. Cũng từ những tiếng nói ở cơ sở, phản ánh về dòng kênh đen kịt, bốc mùi hôi thối tại thôn Phong Niên Hạ, xã Thọ Phong đã đưa cán bộ, Kiểm sát viên đến tận hiện trường kiểm tra; những điểm rác tồn đọng trên các tuyến đường liên thôn ở đặc khu Lý Sơn, trong đó có điểm gần trường học, được kiểm tra, đo đạc và làm rõ trách nhiệm xử lý. Trên tuyến đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi, phản ánh về những đoạn dây điện chùng võng bên đường cũng đã được xác minh, kiến nghị và khắc phục trước khi hậu quả đáng tiếc xảy ra…
Từ miền núi, biên giới đến hải đảo, đồng bằng, địa bàn khác nhau, quyền lợi cần bảo vệ cũng khác nhau, nhưng những câu chuyện ấy gặp nhau ở một điểm: Cán bộ Kiểm sát chủ động đến gần dân, lắng nghe tiếng nói của dân, kiểm tra thông tin từ cơ sở và xem xét, xử lý những vấn đề ảnh hưởng đến người yếu thế cũng như lợi ích chung của cộng đồng. Qua đó, VKSND tỉnh Quảng Ngãi từng bước làm rõ nội hàm “Dân vận khéo” trong triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội bằng một tinh thần nhất quán: “Tuyên truyền để dân biết, tạo cơ chế để dân lên tiếng, xác minh để dân tin, kiến nghị để sửa sai và hướng đến những kết quả thiết thực để nhân dân thụ hưởng”.
Không đứng ngoài một chủ trương lớn
Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nghị quyết thể chế hóa chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, Nhà nước về bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm công bằng xã hội, đồng thời góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Lần đầu tiên, một cơ chế pháp lý cụ thể được thiết lập để VKSND có thể chủ động khởi kiện vụ án dân sự, bảo vệ những người không đủ điều kiện hoặc khả năng tự bảo vệ mình và bảo vệ các lợi ích chung có ý nghĩa đối với toàn xã hội như môi trường, tài nguyên, tài sản công, an toàn thực phẩm, quyền lợi người tiêu dùng. Ý nghĩa của Nghị quyết vì thế không chỉ nằm ở việc bổ sung thẩm quyền pháp lý, mà còn thể hiện sâu sắc bản chất nhân văn của Nhà nước ta: Không để người yếu thế bị bỏ lại phía sau, không để lợi ích chung bị xâm hại chỉ vì chưa có cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức đứng ra yêu cầu bảo vệ.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và được thực hiện thí điểm trong ba năm tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk. Quảng Ngãi không phải địa phương được lựa chọn thí điểm, nhưng VKSND tỉnh không xem đó là lý do để chờ đợi, bởi ý nghĩa chính trị, pháp lý và giá trị nhân văn của chủ trương đã được nhận thức rõ. Thực hiện chỉ đạo, hướng dẫn của VKSND tối cao, Đảng ủy, lãnh đạo VKSND tỉnh chủ động nghiên cứu, ban hành Nghị quyết số 05-NQ/ĐU ngày 22/10/2025, Kế hoạch số 2548/KH-VKS ngày 19/12/2025 và các văn bản triển khai, đồng thời tổ chức quán triệt, tuyên truyền, chuẩn bị đội ngũ, cơ chế phối hợp và các kênh tiếp nhận thông tin. Trên nền tảng đó, các đơn vị vận dụng chức năng, nhiệm vụ, quyền yêu cầu và kiến nghị theo quy định hiện hành để kịp thời phát hiện, phòng ngừa, khắc phục những vi phạm có nguy cơ xâm hại quyền lợi của người yếu thế, lợi ích công. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm đúng phạm vi thẩm quyền, vừa cho thấy sự sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới khi chủ trương được mở rộng trên phạm vi toàn quốc.
Đồng chí Nguyễn Cao Cường – Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Ngãi đã chỉ đạo các đơn vị, nhất là các VKSND khu vực, chú trọng những khâu có quan hệ trực tiếp với cơ sở: “Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật; mở rộng và công khai các kênh tiếp nhận phản ánh; chủ động nắm tình hình, kiểm tra, xác minh thông tin; phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức liên quan; kịp thời thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị nhằm phòng ngừa, chấm dứt vi phạm”. Tinh thần chỉ đạo ấy được cụ thể hóa bằng phương châm “chủ động từ cơ sở”, bởi người yếu thế và những nguy cơ xâm hại lợi ích công thường được phát hiện sớm nhất tại thôn, làng, trường học, khu dân cư, trạm y tế, công trường hoặc khu sản xuất. Nếu chỉ chờ một lá đơn đầy đủ gửi đến trụ sở, nhiều người yếu thế có thể không biết viết đơn, không biết gửi đến đâu hoặc không đủ khả năng theo đuổi vụ việc; những nguy cơ đối với cộng đồng cũng có thể chỉ được nhận ra sau khi hậu quả đã xảy ra. Vì vậy, “Dân vận khéo” trong lĩnh vực này trước hết là sự thay đổi trong tư duy phục vụ, từ chỗ chờ người dân tìm đến cơ quan nhà nước sang chủ động đưa pháp luật đến gần dân, tìm hiểu vấn đề từ cuộc sống của dân và mở đường để tiếng nói của dân trở thành nguồn thông tin phục vụ việc bảo vệ pháp luật.
Đưa pháp luật vượt khoảng cách, đến tận thôn, làng
Công tác tuyên truyền được VKSND hai cấp triển khai theo hướng không dừng ở việc giới thiệu một văn bản pháp luật mới, mà đi vào những điều người dân thực sự quan tâm: Ai thuộc nhóm cần được bảo vệ, hành vi nào có thể xâm phạm quyền dân sự hoặc lợi ích công, phát hiện vi phạm thì thông báo cho cơ quan nào và thông tin sẽ được tiếp nhận, xử lý ra sao?
Tất cả hình thức tuyên truyền đều tập trung tóm tắt nội dung của Nghị quyết, công khai đầy đủ thông tin nơi tiếp nhận, người tiếp nhận, số điện thoại đường dây nóng, email của VKSND tỉnh và 11 VKSND khu vực. Nội dung, ngôn ngữ, địa điểm và phương pháp tuyên truyền được điều chỉnh cho phù hợp với từng nhóm đối tượng. Với học sinh, Kiểm sát viên lựa chọn những tình huống gần gũi để các em biết tự bảo vệ mình và biết lên tiếng khi quyền của bản thân hoặc người xung quanh bị xâm phạm. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hoạt động tuyên truyền được tổ chức tại trường học, nhà văn hóa thôn, khu dân cư, gắn với vai trò của già làng, người có uy tín và những vấn đề cộng đồng đang quan tâm như tảo hôn, xâm hại trẻ em, đăng ký hộ tịch, phòng, chống ma túy. Còn với cán bộ cơ sở, nội dung được tập trung vào trách nhiệm phát hiện, trao đổi, cung cấp thông tin và phối hợp xác minh, xử lý vụ việc. Một số VKSND khu vực đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thiết kế infographic, kết hợp thông tin, dữ liệu và hình ảnh trực quan, giúp người xem hiểu nhanh, nhớ lâu, dễ chia sẻ.
Ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi, địa bàn rộng, dân cư phân bố tại nhiều thôn, làng nên khả năng tiếp cận thông tin pháp luật chưa đồng đều. Muốn Nghị quyết đi vào cuộc sống, cán bộ không thể chỉ tuyên truyền tại hội trường trung tâm mà phải trực tiếp về cơ sở, đến những nơi gần gũi nhất với đời sống của người dân.
VKSND khu vực 8 là một trong những đơn vị triển khai nhiều hình thức phù hợp với đặc điểm địa bàn; ngày 20/4/2026, đơn vị phối hợp với Trường dân tộc nội trú và Trung học phổ thông xã Ia Tơi tuyên truyền cho hơn 300 học sinh, giúp các em hiểu rõ hơn quyền của bản thân, vai trò của các cơ quan nhà nước và trách nhiệm chủ động lên tiếng, cung cấp thông tin khi phát hiện hành vi xâm hại người yếu thế hoặc lợi ích chung; tiếp đó, ngày 14/5/2026, đơn vị phối hợp tổ chức tuyên truyền tại thôn 3, xã Ia Tơi, gắn nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội với thủ tục hộ tịch, tư pháp và thu hút gần 100 người tham dự. Tờ rơi, panô cũng được đưa đến khu hành chính công, trường học, trạm y tế, trung tâm văn hóa, thể thao để người dân có thể tiếp cận thông tin thường xuyên.
Tại VKSND khu vực 10, hoạt động tuyên truyền được đưa trực tiếp về Nhà văn hóa thôn Đăk Ơ Nglăng, xã Kon Braih và thôn Tu Nông, xã Măng Bút. Ở Đăk Ơ Nglăng, nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội được lồng ghép với tuyên truyền phòng, chống ma túy, tảo hôn, những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, an ninh và tương lai của thanh thiếu niên địa phương, được sự thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên, già làng, người có uy tín và người dân đã cùng tham dự, cùng trao đổi.
Song song với tuyên truyền trực tiếp, VKSND tỉnh xây dựng, duy trì chuyên trang “VKSND khởi kiện vụ án dân sự” trên Trang thông tin điện tử VKSND tỉnh Quảng Ngãi để công khai địa điểm tiếp nhận thông tin, số điện thoại đường dây nóng; tập hợp văn bản, hoạt động tuyên truyền, quy chế phối hợp, các vụ việc kiểm tra, xác minh và kết quả bảo vệ người yếu thế, lợi ích công. Đây không chỉ là nguồn thông tin phục vụ nội bộ, mà còn là địa chỉ để cán bộ cơ sở, cơ quan phối hợp và người dân tìm hiểu chủ trương, theo dõi cách thức triển khai.
Ngoài ra, 11 VKSND khu vực đã thành lập fanpage trên mạng xã hội Facebook để lan tỏa thông tin, hình ảnh tuyên truyền; nổi bật lên có VKSND khu vực 2 đã thiết lập trang Zalo Official Account (OA) để tuyên truyền rộng hơn trên mạng xã hội Zalo. Nhờ đó, tuyên truyền không còn là sự truyền đạt một chiều, mà dần trở thành kênh giao tiếp hai chiều để người dân tìm hiểu, đặt câu hỏi, cung cấp thông tin và nhận được hướng dẫn.
Tạo mạng lưới để tiếng nói từ cơ sở không bị bỏ sót
Nếu tuyên truyền giúp người dân biết và mạnh dạn lên tiếng, cơ chế phối hợp sẽ đưa thông tin đến đúng nơi để được kiểm tra, xử lý kịp thời. Đây là bước đi giúp “Dân vận khéo” có tính tổ chức, bền vững, không phụ thuộc vào một cá nhân hay một đợt cao điểm. VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ngãi đã chủ trì ký kết 18 quy chế phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ đội Biên phòng, Kiểm lâm, Bảo hiểm xã hội, UBND cấp xã và các tổ chức chính trị – xã hội, đồng thời thành lập 12 Tổ tiếp nhận, xử lý thông tin, gồm một Tổ tại VKSND tỉnh và 11 Tổ tại các VKSND khu vực. Mỗi tổ chức đều có hội viên, cán bộ và mạng lưới hoạt động gần với một nhóm đối tượng cụ thể. Khi trách nhiệm phát hiện, cung cấp thông tin, tham gia xác minh và bảo vệ quyền lợi được xác định rõ, các tổ chức ấy trở thành những “cánh tay nối dài”, đưa hoạt động bảo vệ pháp luật về tận cộng đồng.
Các quy chế phối hợp xác định rõ trách nhiệm phát hiện, cung cấp thông tin, phối hợp xác minh, thu thập tài liệu, tham gia hòa giải, đối thoại và tuyên truyền pháp luật tại cơ sở. Lãnh đạo các đơn vị tham gia ký kết cam kết chỉ đạo thực hiện, chủ động cung cấp thông tin và phối hợp với Viện kiểm sát. Ở những địa bàn rộng, nhiều thôn, làng cách xa trung tâm, một đầu mối phối hợp rõ ràng sẽ rút ngắn đường đi của thông tin, để phản ánh của người dân được cán bộ thôn, chính quyền xã ghi nhận và chuyển đến cơ quan Kiểm sát, hạn chế nguy cơ vụ việc bị bỏ sót hoặc kéo dài.
Tính đến đầu tháng 8/2026, VKSND hai cấp đã tiếp nhận, xử lý 16 vụ, việc và ban hành 08 kiến nghị phòng ngừa, yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khắc phục những sơ hở, thiếu sót trong quản lý. Con số bước đầu chưa lớn, nhưng cho thấy dòng thông tin từ cơ sở đến cơ quan Kiểm sát đã hình thành và bắt đầu phát huy hiệu quả. Điểm khởi đầu có thể là việc một cán bộ xã phát hiện dấu hiệu xâm phạm đến quyền trẻ em, một hội viên Hội Người cao tuổi biết trường hợp cần được bảo vệ, một người dân nhìn thấy nguy cơ mất an toàn tại công trình hoặc một phản ánh trên báo chí về ô nhiễm môi trường. Khi cơ chế phối hợp vận hành thực chất, người dân không còn phải tự mình đi tìm từng cơ quan, còn các đơn vị liên quan cũng không đứng ngoài hoặc chờ trách nhiệm được chuyển đến mình.
Từ tiếng nói của người dân đến hành động tại hiện trường
Một biểu hiện rõ nét của “Dân vận khéo” trong triển khai tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội là VKSND hai cấp không giới hạn nguồn thông tin ở những đơn thư chính thức gửi đến trụ sở, mà chủ động theo dõi phản ánh của người dân, báo chí và dư luận xã hội để phát hiện các vấn đề có nguy cơ xâm hại lợi ích chung. Cách làm ấy đặc biệt có ý nghĩa trong lĩnh vực môi trường, nơi hậu quả thường ảnh hưởng đến nhiều người nhưng khó xác định một cá nhân cụ thể có đủ điều kiện đứng ra yêu cầu bảo vệ. Người dân có thể chưa biết trình bày vụ việc bằng một văn bản pháp lý hoàn chỉnh, song những phản ánh về dòng nước đổi màu, mùi hôi kéo dài, rác thải cạnh trường học hay nguy cơ mất an toàn trên đường đi lại đều là tín hiệu cần được lắng nghe. Khi được tiếp nhận, kiểm tra và chuyển hóa thành tài liệu xác minh, tiếng nói đời thường của người dân trở thành điểm khởi đầu cho một hoạt động công vụ có trách nhiệm.
Tại xã Thọ Phong, nỗi bức xúc của người dân sống dọc kênh Chìm Sơn Tịnh đã kéo dài nhiều năm. Theo phản ánh của báo chí, hàng trăm hộ dân ở khu vực hạ lưu Cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây phải sống bên dòng nước đen kịt, bốc mùi hôi thối, trong khi nhiều gia đình vẫn phụ thuộc vào nước giếng khoan, giếng đào nên luôn thấp thỏm trước nguy cơ nguồn nước ngầm và sức khỏe bị ảnh hưởng. Thông tin phản ánh cho thấy Cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, các doanh nghiệp mới xử lý sơ bộ trước khi nước thải chảy ra kênh Chìm, ảnh hưởng đến môi trường sống và nguồn nước của người dân khu vực hạ lưu.
Trước những phản ánh đó, ngày 12/5/2026, các Kiểm sát viên thuộc tổ giúp việc của VKSND tỉnh Quảng Ngãi trực tiếp đến khu vực kênh Chìm kiểm tra, xác minh. Tổ công tác ghi nhận tại hiện trường nước kênh có màu đen, hơi đục, hai bên bờ có nhiều rác thải và bốc mùi hôi, sau đó làm việc với UBND xã Thọ Phong để thu thập thông tin, phối hợp xác định nguyên nhân, trách nhiệm cũng như giải pháp chấm dứt tình trạng ô nhiễm. Hình ảnh cán bộ Kiểm sát có mặt giữa khu dân cư, chứng kiến điều kiện sống và nghe ý kiến ngay tại nơi xảy ra vụ việc đã nhận được sự hưởng ứng, ủng hộ của các hộ dân sống gần khu vực ô nhiễm. Việc tiếp tục thu thập tài liệu, làm rõ dấu hiệu xâm hại lợi ích công và kiến nghị cơ quan có trách nhiệm thực hiện biện pháp khắc phục cũng bảo đảm rằng phản ánh của người dân không dừng lại ở một bản tin hoặc một lần kiến nghị, mà được VKSND tỉnh theo dõi bằng trách nhiệm pháp lý cụ thể.
Tại Đặc khu Lý Sơn, từ thông tin người dân phản ánh về tình trạng rác thải tồn đọng kéo dài, ngày 11/5/2026, VKSND khu vực 1 phối hợp với các cơ quan chức năng trực tiếp kiểm tra nhiều tuyến đường liên thôn. Trên tuyến đường từ khu vực UBND xã An Hải trước đây đến nghĩa địa Lý Sơn, đoàn công tác ghi nhận ba điểm đổ rác chưa được thu gom, xử lý đúng quy định, trong đó điểm lớn nhất rộng khoảng 500m², hai điểm còn lại có diện tích khoảng 42m² và 55m². Trên tuyến đường từ Đồn Biên phòng Lý Sơn đến Trường THCS An Vĩnh, một điểm tập kết rác rộng khoảng 80m² cũng được phát hiện gần ngã ba cạnh trường học. Những điểm rác không chỉ làm mất mỹ quan của một địa phương du lịch biển đảo, mà còn ảnh hưởng đến chất lượng không khí, đời sống người dân và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, nhất là với học sinh cùng những người thường xuyên qua lại khu vực.
Tại buổi kiểm tra, VKSND khu vực 1 vừa ghi nhận hiện trạng, vừa làm việc với chính quyền đặc khu để tìm hiểu nguyên nhân, khó khăn và trách nhiệm của các bên. Đại diện địa phương cho biết việc thu gom, vận chuyển rác gặp vướng mắc do nguồn kinh phí năm 2026 chưa được bố trí kịp thời. Từ kết quả kiểm tra hiện trường và xác minh dấu hiệu vi phạm, VKSND khu vực 1 xác định cần kiến nghị địa phương tổ chức thu gom, tập kết, xử lý rác thải đúng quy định, đồng thời tăng cường tuyên truyền, cảnh báo hành vi vi phạm và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Cùng thời điểm, chính quyền đặc khu yêu cầu các cơ quan, đơn vị, đoàn thể và khu dân cư duy trì hoạt động vệ sinh môi trường, kiểm tra hành vi đổ rác không đúng nơi quy định, tuyên truyền phân loại rác tại nguồn và thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh. Nhờ sự vào cuộc đó, bảo vệ môi trường không còn chỉ là việc của cơ quan quản lý hoặc đơn vị thu gom, mà từng bước trở thành trách nhiệm chung của chính quyền, cơ quan Kiểm sát, các đoàn thể, người dân và cơ sở kinh doanh trên đảo.
Qua hai vụ việc tại xã Thọ Phong và Đặc khu Lý Sơn có thể thấy, “Dân vận khéo” không phải là né tránh vấn đề khó hay dừng ở những lời tuyên truyền, vận động chung chung. Cái “khéo” nằm ở chỗ biết lắng nghe phản ánh của người dân và cả khó khăn thực tế của chính quyền cơ sở, kiên quyết làm rõ trách nhiệm nhưng vẫn tạo được sự phối hợp để tìm giải pháp khả thi. Cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu khắc phục tồn tại, còn cộng đồng được vận động thay đổi hành vi và cùng tham gia giám sát. Trong lĩnh vực môi trường, mỗi người dân vừa trực tiếp thụ hưởng quyền được sống trong môi trường trong lành, vừa là “tai mắt” giúp phát hiện sớm hành vi, nguy cơ xâm hại lợi ích chung. Khi tin rằng phản ánh của mình được tiếp nhận và cán bộ thực sự đến tận nơi kiểm tra, người dân sẽ mạnh dạn cung cấp thêm thông tin, tài liệu, đồng hành cùng cơ quan chức năng.
Dân vận bằng những kết quả người dân nhìn thấy
Nếu các vụ việc tại xã Thọ Phong và Đặc khu Lý Sơn cho thấy sự chủ động phát hiện, lắng nghe, xác minh từ cơ sở, thì vụ vi phạm an toàn điện tại công trình tuyến đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi thể hiện rõ hơn cả một quy trình: Dân phản ánh, Viện kiểm sát xác minh, kiến nghị được ban hành, cơ quan và doanh nghiệp khắc phục để cộng đồng thụ hưởng.
Nhận được thông tin của người dân về hệ thống điện phục vụ thi công không bảo đảm an toàn, lãnh đạo VKSND khu vực 2 đã chỉ đạo Kiểm sát viên trực tiếp kiểm tra hiện trường. Kết quả xác minh cho thấy nhiều đoạn dây điện ba pha được bố trí lỏng lẻo, chùng võng, có đoạn vắt trên cành cây và chỉ cách mặt đất khoảng một mét. Trong khi đó, khu vực thi công nằm cạnh tuyến đường đông người, phương tiện qua lại nhưng thiếu rào chắn và biển cảnh báo, tạo ra nguy cơ trực tiếp đối với tính mạng, sức khỏe của người dân, người lao động và người tham gia giao thông.
Từ tài liệu thu thập được, VKSND khu vực 2 ban hành kiến nghị yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh và Công ty trực tiếp thi công khẩn trương khắc phục, đồng thời rà soát toàn bộ hệ thống điện phục vụ thi công. Doanh nghiệp sau đó đã cố định, căng chỉnh, nâng độ cao dây dẫn, lắp đặt rào chắn, biển cảnh báo, rà soát mạng lưới điện tạm trên toàn tuyến và chấn chỉnh trách nhiệm quản lý nội bộ. Từ một phản ánh của người dân, nguy cơ đối với nhiều người được loại bỏ và trách nhiệm phòng ngừa của đơn vị thi công cũng được nâng lên.
Trong bảo vệ người yếu thế, hiệu quả “Dân vận khéo” còn được thể hiện qua cách giải quyết vụ việc thấu tình, đạt lý, lấy quyền lợi của người cần được bảo vệ làm trung tâm. Sau khi tiếp nhận đề nghị của một người mẹ muốn nhận lại con dưới 36 tháng tuổi, VKSND khu vực 3 tiến hành xác minh, thu thập thông tin và làm việc với UBND, Công an, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Trường Giang cùng các bên liên quan. Trong quá trình giải quyết, đồng chí Nguyễn Hà Thanh – Phó Viện trưởng VKSND khu vực 3 đã phân tích quy định pháp luật, vừa giải thích quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và người thân, kiên trì vận động các bên đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên trên mâu thuẫn. Sự kiên trì ấy đã giúp các bên đi đến đồng thuận; ngày 05/6/2026, việc giao nhận trẻ được tổ chức với sự chứng kiến của chính quyền, Mặt trận và hai gia đình, không để vụ việc phát triển thành tranh chấp kéo dài. Người mẹ đánh giá sự can thiệp của Viện kiểm sát là kịp thời, thấu tình, đạt lý và nhân văn. Qua câu chuyện này, có thể thấy “Dân vận khéo” không phải là nhân nhượng với vi phạm hay làm nhẹ tính nghiêm minh của pháp luật, mà là giữ vững nguyên tắc pháp lý, đồng thời lựa chọn cách giải thích, đối thoại, phối hợp phù hợp để các bên hiểu đúng và tự nguyện thực hiện, qua đó bảo vệ trẻ em mà vẫn giữ được sự ổn định trong gia đình, cộng đồng.
Qua nắm bắt thông tin, đơn vị xác định một gia đình gặp nhiều khó khăn về hộ tịch, cư trú, trong đó có người chưa được đăng ký khai sinh và một cháu gái đã chín tuổi nhưng chưa được đến trường. VKSND khu vực 6 phối hợp với UBND phường Sa Huỳnh, Công an phường và các cơ quan liên quan tiến hành xác minh, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, tháo gỡ vướng mắc trong đăng ký hộ tịch, cư trú. Ngày 06/8/2026, giấy khai sinh được trao cho hai công dân theo đúng quy định. Một tờ giấy khai sinh có thể là thủ tục quen thuộc với nhiều người, nhưng đối với người chưa được xác lập đầy đủ tình trạng hộ tịch, đó là điểm khởi đầu để tiếp cận các quyền cơ bản về cư trú, học tập, chăm sóc sức khỏe và chính sách an sinh.
Hướng về cộng đồng, đưa Nghị quyết gần hơn với người dân
Cùng với tuyên truyền, ký kết quy chế phối hợp, tiếp nhận và xác minh thông tin, VKSND tỉnh và 11 VKSND khu vực còn tổ chức nhiều hoạt động an sinh xã hội hướng đến những người đang cần được quan tâm, hỗ trợ. Qua các đợt thăm hỏi, các đơn vị đã trao tặng 1.000 phần quà với tổng giá trị hơn 520 triệu đồng. Đối tượng được trao quà chủ yếu là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, người cao tuổi, người khuyết tật, đối tượng bảo trợ xã hội và các gia đình còn nhiều thiếu thốn trong cuộc sống trên địa bàn tỉnh. Giá trị của những hoạt động này không chỉ được tính bằng số phần quà hay số tiền hỗ trợ, mà còn nằm ở cơ hội để cán bộ Kiểm sát đến gần hơn với người dân, lắng nghe từng hoàn cảnh và giới thiệu một cách dễ hiểu về chủ trương bảo vệ người yếu thế, lợi ích công.
Trong không khí sẻ chia, cởi mở của những buổi gặp gỡ, nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội được giới thiệu bằng ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, giúp người dân nhận rõ hơn quyền được trợ giúp, được bảo vệ và các kênh cung cấp thông tin khi phát hiện quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế hoặc lợi ích chung bị xâm hại. Sự phối hợp giữa Viện kiểm sát với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở bảo trợ qua những hoạt động hướng về cộng đồng cũng góp phần mở rộng mạng lưới phát hiện, chuyển giao thông tin từ cơ sở, đồng thời khơi dậy trách nhiệm cùng chung tay bảo vệ những người khó có khả năng tự bảo vệ mình.
Hoạt động an sinh xã hội đã trở thành một nhịp cầu để việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đi sâu hơn vào cộng đồng. Lời hỏi thăm giúp cán bộ hiểu thêm những hoàn cảnh mà giấy tờ chưa phản ánh hết, còn cuộc trò chuyện bên phần quà giúp người yếu thế biết nơi tìm đến khi cần được bảo vệ. Sự phối hợp với chính quyền, Mặt trận, doanh nghiệp, cơ sở tôn giáo và cơ sở bảo trợ cũng mở rộng mạng lưới phát hiện, chuyển giao thông tin từ cơ sở.
Thông qua đó, làm cho tinh thần nhân văn của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội được người dân cảm nhận rõ hơn, bồi đắp thêm niềm tin và khuyến khích cộng đồng cùng tham gia bảo vệ người yếu thế, lợi ích chung. Đó cũng là một biểu hiện thiết thực của “Dân vận khéo”: gần dân bằng sự sẻ chia, hiểu dân qua từng hoàn cảnh và đưa pháp luật đến với dân từ những việc cụ thể.
Để “chủ động từ cơ sở” trở thành cách làm bền vững
Nhìn từ những kết quả bước đầu, dấu ấn nổi bật của VKSND tỉnh Quảng Ngãi không chỉ nằm ở số cuộc tuyên truyền, số quy chế được ký kết hay số kiến nghị đã ban hành, mà còn ở những chuyển biến có ý nghĩa lâu dài. Người dân từ chỗ chưa biết hoặc chưa hiểu rõ chủ trương đã biết quyền của mình, biết địa chỉ cung cấp thông tin và từng bước chủ động tham gia bảo vệ người yếu thế, lợi ích chung. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, già làng, người có uy tín, Bí thư Chi bộ, trưởng thôn, cán bộ Mặt trận, giáo viên, nhân viên y tế được kết nối thành những cầu nối đưa pháp luật đến từng gia đình và chuyển phản ánh của người dân tới cơ quan có trách nhiệm. Những thông tin riêng lẻ từ thôn, làng, trường học, khu dân cư hay báo chí nhờ vậy được đưa vào mạng lưới phối hợp giữa Viện kiểm sát, chính quyền, Mặt trận, các hội, đoàn thể và cơ quan chuyên môn. Mỗi vụ việc được xử lý không chỉ để khắc phục nguy cơ trước mắt, mà còn góp phần thay đổi nhận thức, trách nhiệm của cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng và phòng ngừa những vi phạm tương tự.
Sức lan tỏa của “Dân vận khéo” được tạo nên từ những chuyển động như thế. Người dân hiểu pháp luật sẽ chủ động tham gia bảo vệ pháp luật, cán bộ cơ sở có trách nhiệm sẽ trở thành đầu mối phát hiện thông tin, già làng và người có uy tín sẽ là nhịp cầu tạo đồng thuận, còn mỗi kiến nghị được thực hiện nghiêm túc sẽ trở thành bài học phòng ngừa cho nhiều tổ chức, cá nhân khác. Tuyên truyền, tiếp nhận thông tin, phối hợp, xác minh, kiến nghị và theo dõi kết quả không còn là những hoạt động riêng rẽ, mà nối với nhau thành một chu trình thống nhất, giúp người dân nhận diện quyền và vi phạm, có nơi để lên tiếng, giúp cơ quan chức năng có căn cứ xử lý, tạo chuyển biến và đưa lợi ích trở lại với cộng đồng.
Để cách làm này tiếp tục lan tỏa bền vững, VKSND tỉnh Quảng Ngãi cần duy trì thường xuyên các kênh tiếp nhận, bảo đảm mọi phản ánh đều được phân loại, xử lý và phản hồi, đồng thời tiếp tục tuyên truyền, đối thoại theo từng nhóm đối tượng, nhất là tại miền núi, biên giới, hải đảo và với những người gặp khó khăn trong tiếp cận pháp luật. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nội dung cần tiếp tục bám sát đời sống, được chuyển tải bằng hình ảnh trực quan, tình huống thực tế, có sự tham gia của già làng, người có uy tín, cán bộ thôn và được kết hợp phù hợp với tư vấn, hỗ trợ pháp lý, hoạt động an sinh. Cùng với đó, những vụ việc có ảnh hưởng rộng cần được lựa chọn để tập trung kiểm tra, xác minh, kiến nghị và theo dõi đến cùng kết quả thực hiện, sau đó thông tin trở lại cho người dân. Việc công khai phù hợp kết quả “trước và sau kiến nghị” vừa thể hiện trách nhiệm của cơ quan Kiểm sát, vừa giúp cộng đồng nhận rõ giá trị của việc cung cấp thông tin, từ đó tiếp tục tham gia phát hiện, phòng ngừa vi phạm.
Hiệu quả của công tác này cần được đánh giá không chỉ bằng số buổi tuyên truyền, số văn bản đã ký kết hay số kiến nghị đã ban hành, mà bằng những quyền lợi được khôi phục, những nguy cơ được loại bỏ, mức độ chuyển biến của cơ quan, tổ chức bị kiến nghị và sự hài lòng, tin tưởng của người dân. Dân vận chỉ thật sự “khéo” khi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được chuyển hóa thành hành động tự giác của cơ quan, tổ chức và nhân dân, khi người dân không còn chỉ là đối tượng được tuyên truyền mà trở thành chủ thể phát hiện, cung cấp thông tin, tham gia giám sát và trực tiếp thụ hưởng kết quả.
“Chủ động từ cơ sở” vì thế không chỉ là một phương pháp, mà đang từng bước trở thành cam kết phục vụ nhân dân của ngành Kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ngãi. Dù chưa phải địa phương thực hiện thí điểm quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, VKSND tỉnh đã chủ động chuẩn bị từ nhận thức, con người, cơ chế phối hợp đến thực tiễn tuyên truyền, tiếp nhận, xác minh và kiến nghị trong phạm vi chức năng, thẩm quyền hiện hành. Tinh thần nhân văn của Nghị quyết đang được đưa gần hơn với đời sống qua những buổi tuyên truyền ở trường học, nhà văn hóa thôn, những cuộc trao đổi với già làng, người có uy tín, những panô tại trạm y tế, khu hành chính công, qua các kênh tiếp nhận trên môi trường số, các quy chế kết nối trách nhiệm, những bước chân có mặt tại hiện trường và những kiến nghị tạo ra chuyển biến cụ thể.
Khi người dân ở miền xuôi hay miền ngược đều biết tiếng nói của mình được lắng nghe, người yếu thế hiểu rằng mình không đơn độc, Bí thư Chi bộ, trưởng thôn, già làng, giáo viên, nhân viên y tế trở thành những cầu nối đưa thông tin đến cơ quan Kiểm sát, còn cơ quan và doanh nghiệp thấy rõ trách nhiệm khắc phục vi phạm để lợi ích chung được bảo vệ từ sớm, từ cơ sở, đó chính là kết quả thuyết phục nhất của “Dân vận khéo” – dân vận bằng trách nhiệm, bằng hành động và bằng những lợi ích thiết thực trở về với nhân dân.
Nguyễn Nhật Tân – Văn phòng