Thứ Sáu, 24/07/2026
Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Ngành Kiểm sát nhân dân (KSND) đã tồn tại và phát triển cùng với sự tồn tại và phát triển của dân tộc, luôn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ công lý, bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm minh và thống nhất.
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện sử hiểu biết, khát vọng và tầm nhìn lớn lao sâu sắc về ngành KSND và vai trò quan trọng của ngành KSND. Tư tưởng, tầm nhìn và những chỉ dẫn của Người đã đặt nền móng quan trọng cho quá trình hình thành và phát triển của ngành KSND, một thiết chế hiến định giữ vị trí đặc trưng của hệ thống chính trị và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có sứ mệnh đặc biệt trong bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.
Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc, đồng thời đặt nền móng cho quá trình xây dựng Nhà nước cách mạng và nền tư pháp mới của nước nhà. Trong tiến trình đó, hệ thống cơ quan công tố (tiền thân của ngành KSND) đã được hình thành từ những ngày đầu của chính quyền cách mạng, trở thành một bộ phận quan trọng trong bộ máy nhà nước non trẻ.
Cùng với quá trình củng cố chính quyền cách mạng, Đảng, Quốc hội và Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã từng bước hoặch đặc những chủ trương, chính sách nhằm xây dựng, kiện toàn hệ thống cơ quan công tố, đặt những viên gạch đầu tiên cho quá trình hình thành và phát triển của ngành KSND. Từ những nền móng ban đầu ấy, ngành KSND từng bước trưởng thành, không ngừng đổi mới và khẳng định vai trò quan trọng trong công cuộc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và lợi ích của Nhà nước, góp phần xây dựng nền tư pháp Việt Nam ngày càng vững mạnh, công bằng, nghiêm minh và hiện đại.
Ngày 15/7/1960, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa II nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã thông qua Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân gồm 6 chương, 25 điều, đặt nền móng pháp lý quan trọng cho sự ra đời và tổ chức hoạt động của ngành Kiểm sát nhân dân. Lần đầu tiên, vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của VIỆN KSND được xác lập một cách chính thức trong hệ thống pháp luật của Nhà nước ta. Điều 2 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 1960 đã khẳng định sứ mệnh cốt lõi của cơ quan Kiểm sát: “Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát việc tuân theo pháp luật làm cho pháp luật được chấp hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất, pháp chế dân chủ nhân dân được giữ vững”.
Ngày 26/7/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh công bố Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân. Khoảnh khắc ấy đã trở thành một dấu mốc lịch sử đặc biệt, chính thức ghi nhận sự ra đời của thiết chế Viện KSND trong hệ thống tổ chức bộ máy Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ đây, một thiết chế quan trọng được hình thành, mang trên mình trọng trách thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất và bảo vệ những giá trị nền tảng của Nhà nước và xã hội.
Ngay từ khi ra đời, Viện KSND đã được tổ chức theo những nguyên tắc thể hiện rõ vị trí, tính chất đặc thù và vai trò của mình trong bộ máy nhà nước. Đó là một hệ thống cơ quan do Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất thành lập; Viện KSND ở địa phương không phụ thuộc vào Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cùng cấp; được tổ chức thành một hệ thống thống nhất dưới sự lãnh đạo của Viện trưởng Viện KSND tối cao. Viện trưởng Viện KSND tối cao chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội; đồng thời, Viện KSND tối cao có quyền kháng nghị đối với những nghị quyết, quyết định, thông tư, chỉ thị hoặc biện pháp trái pháp luật của các cơ quan thuộc Hội đồng Chính phủ và các cơ quan nhà nước địa phương.
Từ đây, ngày 26 tháng 7 là Ngày truyền thống của ngành KSND được quy định trong một đạo luật; ngày 26 tháng 7 năm 1960 đã đi vào lịch sử Việt Nam khi chính thức được công nhận là ngày truyền thống của Viện KSND và được tổ chức trọng thể trên toàn quốc.
Trải qua 66 năm hình thành và phát triển, cùng với những biến thiên của lịch sử và yêu cầu phát triển của đất nước, chức năng, nhiệm vụ, tổ chức và phương thức hoạt động của ngành không ngừng được hoàn thiện. Tuy nhiên, sứ mệnh cốt lõi được đặt ra từ ngày đầu thành lập vẫn luôn là nền tảng xuyên suốt: bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân, góp phần giữ vững kỷ cương, pháp chế và xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Văn kiện Đại hổi XIV của Đảng ta nhấn mạnh: “Tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển, trọng tâm là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các nút thắt, điểm nghẽn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vừng đất nước trong kỷ nguyên mới”. Trong công cuộc đó Viện KSND đã và đang thực hiện nhiều nhiệm vụ to lớn được Đảng giao cho toàn ngành đã thực hiện và hoàn thành những mục tiêu, chỉ tiêu đặt ra của Quốc hội đối với ngành những thành tựu quan trọng đó đã góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Cùng với cả nước, ngành KSND tập trung thực hiện “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Đội ngũ Cán bộ Kiểm sát là lực lượng nòng cốt, bằng trí tuệ tâm huyết, tình yêu nghề, yêu lẽ phải, yêu người và đức hi sinh, tận hiến đã góp phần quan trọng làm nên những thành tựu đó.
Trong bài viết “Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên mới và những vấn đề đặt ra đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc”, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Kỷ nguyên mới với các định hướng chiến lược lớn của Đảng, tạo sự phát triển vượt bậc, bứt phá, tăng tốc trên tất cả các lĩnh vực, hiện thực hóa khát vọng xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai với các cường quốc năm châu”. Khát vọng vươn mình của dân tộc hôm nay được tạo nên từ sự đóng góp của biết bao thế hệ người Việt Nam, trong đó có những người cán bộ Kiểm sát đã âm thầm cống hiến bằng tất cả tình yêu đối với con người, với nghề nghiệp, với chính nghĩa, lẽ phải và công bằng xã hội. Trên hành trình ấy, ngành KSND không chỉ thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, góp phần bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý và giữ vững kỷ cương xã hội, thực hiện sứ mệnh chung trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước mà còn hướng tới sự phát triển và tạo ra môi trường đầu tư an toàn để phát triển.
Bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu phát triển vượt bậc, bứt phá và tăng tốc của đất nước cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với ngành KSND. Điều đó đòi hỏi sự đổi mới phải bắt đầu từ chính mỗi cán bộ Kiểm sát. Không có một ngành Kiểm sát hiện đại nếu thiếu những con người hiện đại về tư duy, vững vàng về bản lĩnh, tinh thông về nghiệp vụ và “Cán bộ Kiểm sát phải có đạo đức trong như pha lê”. Không thể có một nền tư pháp chuyên nghiệp nếu mỗi cán bộ Kiểm sát không không ngừng tự hoàn thiện mình. Mỗi cán bộ Kiểm sát phải trở thành chủ thể của quá trình đổi mới; từ đổi mới tư duy, phương pháp làm việc đến việc chủ động tiếp cận khoa học, công nghệ, dữ liệu số và những tri thức mới của thời đại.
Chúng ta đang sống trong thời khắc đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới, mang theo khát vọng vươn mình mạnh mẽ, xây dựng một Việt Nam phát triển, văn minh và thịnh vượng. Trong hành trình đó, nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với ngành KSND. Đó là một sứ mệnh nặng nề, nhưng cũng là một vinh dự lớn lao. Bởi lẽ, ở nơi nào pháp luật cần được bảo vệ, ở nơi nào công lý cần được bảo đảm, ở nơi nào quyền lực cần được kiểm soát và quyền con người cần được bảo vệ, ở đó có trách nhiệm của ngành KSND.
Vì vậy, chúng ta cần nỗ lực nhiều hơn, hành động mạnh mẽ hơn và quyết liệt hơn để xây dựng ngành KSND ngày càng trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp và hiện đại. Mục tiêu ấy không phải là một khẩu hiệu ở xa, mà bắt đầu từ từng hồ sơ được nghiên cứu cẩn trọng, từng quyết định được cân nhắc khách quan, từng phiên tòa được công tố với bản lĩnh và trách nhiệm, từng vi phạm được phát hiện, từng quyền con người được bảo vệ và từng cán bộ Kiểm sát tự đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chính mình.
Hơn bất kỳ ai, chúng ta mong mỏi vị thế của ngành KSND cần phải được củng cố, sự tôn nghiêp của nghệ và những giá trị đạo đức cần phải được giữ gìn. Biết rằng điều này cần phải được nhiều phía, liên quan đến nhiều yếu tố nhưng trước hết và quan trọng nhất là do chính cán bộ Kiểm sát chúng ta! Người cán bộ Kiểm sát có thể còn phải đối mặt với những áp lực, những thiệt thòi và cả những thời điểm chông chênh trong nghề nghiệp. Nhưng chính trong những thời khắc ấy, truyền thống của Ngành, những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Công minh, Chính trực, Khách quan, Thận trọng, Khiêm tốn” và niềm tin của Đảng, Nhà nước, Nhân dân vào ngành KSND sẽ trở thành điểm tựa tinh thần. Đó là sự nhắc nhở rằng, phía sau mỗi chức danh tư pháp không chỉ là quyền hạn mà trước hết là trách nhiệm; phía sau mỗi nhiệm vụ không chỉ là yêu cầu hoàn thành mà còn là danh dự của người cán bộ Kiểm sát.
Chỉ thị số 06-CT/TW đã đặt ra yêu cầu xây dựng ngành KSND hiện đại trên nền tảng số, ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ và dữ liệu lớn; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu “chuyên nghiệp – hiện đại – hội nhập”. Nhưng dù công nghệ có phát triển đến đâu, dù phương thức hoạt động có thay đổi như thế nào, yếu tố quyết định nhất vẫn là con người. Đổi mới có thể bắt đầu từ một chủ trương, được cụ thể hóa bằng một quy trình, một nền tảng số hay một phương thức làm việc mới; nhưng để đổi mới thực sự đi vào cuộc sống, nó phải được bắt đầu và được tiếp nối từ chính mỗi cán bộ Kiểm sát.
Đất nước đặt niềm tin vào ngành KSND; ngành đặt niềm tin vào mỗi cán bộ Kiểm sát. Niềm tin ấy không phải là sự mặc nhiên, mà được tạo dựng từ từng việc làm cụ thể, từ sự liêm chính trong công vụ, sự tận tụy với công việc, bản lĩnh trước khó khăn và lòng trung thành với Hiến pháp, pháp luật, công lý, lẽ phải và lời tuyên thệ của Kiểm sát viên.
Trên chặng đường mới, với mục tiêu mới, tầm nhìn mới và khát vọng mới, ngành KSND đang đứng trước những yêu cầu lớn lao chưa từng có. Nhưng cũng chính trong những yêu cầu ấy, giá trị và vinh quang của nghề Kiểm sát càng được khẳng định. Bởi càng lớn lao là nhiệm vụ, càng nặng nề là trách nhiệm thì càng đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ và đức hy sinh; và cũng chính từ đó, vinh quang của người cán bộ Kiểm sát càng trở nên sâu sắc hơn.
Người cán bộ Kiểm sát có thể trải qua những ngày tháng khó khăn, có thể mệt mỏi, có thể đôi lúc hoài nghi hoặc chạnh lòng trước những thiệt thòi của nghề nghiệp. Hành trang của người Cán bộ Kiểm sát ngoài tri thức, nhân cách, đạo đức người cán bộ Kiểm sát còn có cả những nỗi niềm, áp lực phía sau phiên toà. Cán bộ Kiểm sát chỉ mong một cuộc sống giản dị, thanh bạch giữa bộn bề lo toan như những bất kỳ ai, để ổn định cuộc sống như bao gia đình khác thì cán bộ Kiểm sát cũng phải bươn chải để lo cái ăn, cái mặc và lo cho con cái học hành và có những người “hai, ba quê”. Nhưng nếu đã lựa chọn con đường này, thì cần đủ bản lĩnh để đứng lên sau những khó khăn, đủ niềm tin để tiếp tục bước đi và đủ tình yêu để không ngừng cống hiến. Bởi sau cùng, vinh quang của ngành KSND không nằm ở những lời ca ngợi, mà được hóa thân trong sự trưởng thành, bản lĩnh và những đóng góp thầm lặng của mỗi cán bộ Kiểm sát những người đang ngày ngày góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ pháp luật và phụng sự Nhân dân như đồng chí Viện trưởng VIỆN KSND tối cao Nguyễn Huy Tiến có nêu trong bài viết “Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị định hướng chiến lược đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới” rằng: “mọi hoạt động kiểm sát phải lấy Nhân dân làm trung tâm; xác lập rõ vị trí, vai trò, sứ mệnh của Viện kiểm sát nhân dân là một trong những trụ cột bảo vệ công lý, bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, tham gia kiểm soát quyền lực nhà nước, giữ vai trò trung tâm trong kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp; đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu và các nhiệm vụ chiến lược xây dựng, phát triển ngành Kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới”.
Vẫn còn không ít những tâm tư và lo lắng, những thiệt thòi và thậm chí là quan trách những lúc như vậy hãy nhìn về những Chữ vàng của Bác Hồ dành tặng cho ngành KSND nơi đó sẽ luôn là lẽ phải cao nhất, sự bù đắp lớn nhất đó là nguồn cảm hứng, và nguồn năng lượng cống hiến bất tận của cán bộ Kiểm sát. Đất nước luôn đặt niềm tin sâu sắc và không gì lay chuyển vào đội ngũ cán bộ Kiểm sát. Niềm tin ấy được vun đắp bởi sự quan tâm, lãnh đạo của Đảng, sự quyết tâm của Nhà nước, sự chỉ đạo quyết liệt của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt và sự đồng hành, phối hợp của các ban, bộ, ngành, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị. Những giá trị ấy vốn đã là điểm tựa của ngành KSND trong suốt chặng đường xây dựng và trưởng thành, và hôm nay tiếp tục trở thành nền tảng để Ngành vững bước trên chặng đường mới, với những mục tiêu mới, tầm nhìn mới và khát vọng mới.
Trên hành trình ấy, mỗi cán bộ Kiểm sát không đi một mình. Phía sau mỗi bước tiến của Ngành là niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; phía trước là những yêu cầu ngày càng cao của công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Chính niềm tin ấy là động lực để ngành KSND tiếp tục đổi mới, vươn lên và hoàn thành tốt hơn nữa sứ mệnh bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và phụng sự Nhân dân.
Văn Song - Phòng 2 Viện KSND tỉnh