08:05 EDT Thứ hai, 28/09/2020
TOÀN ĐẢNG, TOÀN DÂN, TOÀN QUÂN HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH!

Menu

Chuyên đề sáng kiến
Hướng dẫn nghiệp vụ
Án lệ
Trang công bố bản án Tòa án
Bộ pháp điển

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 21

Máy chủ tìm kiếm : 7

Khách viếng thăm : 14


Hôm nayHôm nay : 6909

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 258452

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 2170795

Tin tức » Trao đổi pháp luật »

Quang cao giua trang

Thực tiễn áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Thứ năm - 13/11/2014 22:22
Bộ luật hình sự năm 1999 đã được sửa đổi bổ sung năm 2009, thi hành đến nay đã 15 năm nhưng một số quy định về tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 46 BLHS vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể để áp dụng thống nhất, cụ thể là tại các điểm quy định ghép nhiều tình tiết giảm nhẹ không cùng tính chất với nhau.

Khoản 1 Điều 46 Bộ luật hình sự quy định.
"1. Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:
a) Người phạm tội đã ngăn chặn, làm giảm bớt tác hại của tội phạm;
b) Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả;
 c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;
d) Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
đ) Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của người bị hại hoặc người khác gây ra;
e) Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;
g) Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;
h) Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;
i) Phạm tội vì bị người khác đe doạ, cưỡng bức;
k) Phạm tội do lạc hậu;
l) Người phạm tội là phụ nữ có thai;
m) Người phạm tội là người già;
n) Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
o) Người phạm tội tự thú;
p) Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;
q) Người phạm tội tích cực giúp đỡ các cơ quan có trách nhiệm phát hiện, điều tra tội phạm;
r) Người phạm tội đã lập công chuộc tội;
s) Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác.”.

Đối với những điểm quy định một tình tiết giảm nhẹ thì không có gì phải bàn nhưng đối với những điểm quy định ghép, nghĩa là trong một điểm có nhiều tình tiết giảm nhẹ khác nhau như tại các điểm b, p thì còn có nhiều quan điểm khác nhau.

Cụ thể như tại điểm p quy định “Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải”, có hai luồng quan điểm khác nhau.
Quan điểm thứ nhất cho rằng: trong điểm p này có hai tình tiết giảm nhẹ, đó là tình tiết “Người phạm tội thành khẩn khai báo”, nghĩa là khai báo đúng thực tế, đầy đủ về hành vi phạm tội của mình, về động cơ, mục đích phạm tội và tình tiết “Người phạm tội ăn năn hối cải”, nghĩa là người phạm tội nhận thực được hành vi phạm tội của mình là sai trái, cảm thấy hối hận và mong muốn sửa chữa sai phạm.
Quan điểm thứ hai cho rằng: điểm p khoản 1 Điều 46 Bộ luật hình sự chỉ có một tình tiết giảm nhẹ, vì nội hàm của từ “thành khẩn khai báo” và từ “ăn năn hối cải” là một.
Để hiểu đúng quy định này, trước hết phải xác định chính xác nghĩa các cụm từ “khai báo thành khẩn”, “ăn năn hối cải” là gì.

Theo Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, xuất bản năm 1999,  giải thích như sau:“thành khẩn” có nghĩa là hết sức thành thật với mong muốn được tiến bộ khi tự phê bình hoặc tiếp thu phê bình; “khai báo” có nghĩa là khai với nhà chức trách những việc có liên quan tới mình hoặc mình biết được; “ăn năn” nghĩa là cảm thấy day dứt, giày vò trong lòng về lỗi lầm đã mắc phải;“hối cải” nghĩa là ân hận và mong muốn được sửa chữa. Như vậy về mặt ngôn ngữ, thì từ “thành khẩn khai báo”“ăn năn hối cải” có ý nghĩa khác nhau nên không thể là một.
Khác với các điểm b, p nêu trên, các điểm a, s khoản 1 Điều 46 Bộ luật hình sự thì dù người phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ  nhưng có cùng tính chất được quy định trong điểm này cũng chỉ có một tình tiết giảm nhẹ. Ví dụ: Người phạm tội có tất cả 04 thành tích quy định tại điểm  s nêu trên, gồm “thành tích xuất sắc trong sản xuất”, “thành tích xuất sắc trong chiến đấu”, “thành tích xuất sắc trong học tập”, “thành tích xuất sắc trong công tác” thì người phạm tội cũng chỉ được hưởng một tình tiết giảm nhẹ là có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập và công tác.
Về kết cấu của Điều 46 Bộ luật hình sự được tạo thành từ khoản, điểm, đoạn, tiết. Chính vì vậy chúng ta cần phần biệt nội hàm của “điểm” và nội hàm của “tiết”. “tiết” là tập hợp con nhỏ nhất của “đoạn” và “đoạn” là tập hợp con của “điểm”, cuối cùng thì “điểm” là tập hợp con của “khoản”. Từ kết cấu này, nhận thấy khoản 1 Điều 46 Bộ luật hình sự có 18 điểm với 21 tình tiết giảm nhẹ khác nhau chứ không phải 18 điểm là chỉ có 18 tình tiết giảm nhẹ.

Trên cơ sở này và để hướng dẫn áp dụng thống nhất trong ngành Kiểm sát nhân dân, ngày 09/4/2012, Vụ 3 - Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Công văn số 994/VKSTC-V3 hướng dẫn áp dụng tình tiết giảm nhẹ trong Bộ luật hình sự quy định tại các điểm b, p, g khoản 1 Điều 46 Bộ luật hình sự, tuy nhiên văn bản này chỉ mang tính hướng dẫn pháp luật trong ngành nên việc áp dụng còn tùy tiện gây bất lợi cho người phạm tội. Ví dụ: Phạm Văn B là người dân tộc thiểu số, ở vùng núi cao nơi có điều kiện sống hết sức khó khăn, trình độ dân trí thấp, có thể nói là lạc hậu. B đã phạm tội hiếp dâm trẻ em theo quy định tại khoản 4 Điều 112 Bộ luật hình sự; trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, B khai báo thành khẩn và đúng với hành vi phạm tội của mình, đồng thời B biết mình sai phạm, cảm thấy hối hận, hứa sẽ không tái phạm, phía người bị hại không yêu cầu bồi thường, chỉ yêu cầu B không được tiếp tục giao cấu nữa. Xét tính chất, mức độ hành vi phạm tội của B có thể áp dụng Điều 47 BLHS để xét xử dưới khung hình phạt nhưng khi xét xử Tòa án nhân nhân tỉnh QNg chỉ áp dụng một tình tiết giảm nhẹ là thành khẩn khai báo, không áp dụng tình tiết giảm nhẹ ăn năn hối cải nên không đủ điều kiện áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự để xét xử dưới khung hình phạt cho B là gây bất lợi cho B.

Tôi hoàn toàn thống nhất với quan điểm thứ nhất. Tuy nhiên cho đến hiện nay chưa có văn bản giải thích chính thống của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Để các quy định về tình tiết giảm nhẹ của Bộ luật hình sự được thực hiện thống nhất, chúng tôi kiến nghị liên ngành trung ương cần có văn bản hướng dẫn cụ thể đối với các tình tiết quy định tại các điểm b, g, p khoản 1 Điều 46 của Bộ luật hình sự. Trước khi có văn bản giải thích của cơ quan có thẩm quyền, các cơ quan tố tụng hình sự cần nghiên cứu kỹ cấu trúc điều văn, ý nghĩa của từng quy định để áp dụng chính xác, tránh trường hợp gây bất lợi cho người phạm tội.

Tác giả bài viết: Phan Minh Nhựt - Phòng 1 Viện KSND tỉnh Quảng Ngãi

Tổng số điểm của bài viết là: 8 trong 2 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn:

Những tin cũ hơn:

 
Lịch tiếp công dân
Kết quả xử lý đơn
Tin báo tố giác
Kế hoạch - Tài chính

Ảnh hoạt động

Đăng nhập thành viên